17/2/2008 - Hijyenik Klima Santralları Teknik Özellikleri

(tamami alintidir, quarters)

DIN 1946/4 ve EN 1886 ile, bunların yerine çok yakında çıkarılması gündemde olan, halen taslak halinde bulunan normlara ve Türkiye şartları göz önüne alınarak hijyenik özelliklerdeki ve bilhassa ameliyathanelerde kullanılmak üzere tasarımlanan klima santrallarında olması gereken özellikler şunlardır:

* Santrallarda aranacak özelliklerin başında, santralın güvenli bir kuruluştan onaylanmış ISO 9001:2000 gibi bir kalite güvence sistemi altında üretilmiş olması ve aşağıda detayları verilen EN 1886 belgesine ve DIN 1946/4'e uygun olduğunu belirten hijyen sertifikasına sahip olması gelmelidir.

* Santral imalatında kullanılan contalar dahil bütün elemanlar sağlık açısından bir sakınca arz etmeyen, zaman içinde koku ve kimyasal gazlar çıkarmayan, mikro organizmalar için besin kaynağı ve yaşam alanı oluşturmayan maddelerden yapılmış olmalıdır. Ayrıca bu malzemelerin yangına karşı da dayanıklı olmaları gerekmektedir.

* Nemli hava ile temas eden bütün yüzeylerin korozyona dayanıklı olması yanında, şartlandırılacak hava ile temas eden bütün yüzeylerin kullanılabilecek dezenfeksiyon maddelerine de dayanıklı olması istenir.

* Santral içinde sızdırmazlık için kapı, pencere, damper, filtre kasası vs.'de kullanılan bütün contalar gözeneksiz, kapalı, nem almayan, koku yapmayan malzemelerden yapılmış olmalıdır.

* Santral yüksekliği 1,6 metreden az olması halinde, santral içinin ve elemanlarının temizlenebilmesi için fan, serpantin, damla tutucu gibi elemanlarının çekilerek çıkartılabilecek şekilde tasarımı gerekmektedir. Ayrıca santralin çeşitli bölümlerine ulaşabilmek için boşluklar ve yeterli sayıda kapı bulunmalıdır.

* Santral muhakkak çift cidarlı olarak imal edilmeli, santral, içinde yıkama sonucunda su birikintileri kalmaması için aralık, açıklık bulunmayacak şekilde imal edilmelidir.

* Santral, bakımının kolayca yapılabileceği, yanlarında bakım için yeterli mesafeler bulunan ve ameliyathaneye mümkün olan en yakın bir yere konulmalıdır.

* Santral, EN 1886'ya uygun olarak yapılmalı ve aşağıdaki özellikleri sağlamalıdır:

1- Gövde mukavemeti 2A (Yeni taslağa göre D1)
2- Gövde sızdırmazlığı B ( Yeni taslağa göre L2 )
3- Filtre by-pass sızdırmazlığı F9
4- Gövde ısıl geçirgenliği T3
5- Isı köprüsü özelliği TB3

Santral elemanlarında aranan özellikler ise şunlardır:

Damperler:
Klima santrali üzerinde taze hava ve egzos atış ağızlarında muhakkak bir damper bulunmalıdır. Bu damperler yay geri dönüşlü olmalı, herhangi bir nedenle santral durduğunda otomatik olarak kapanmalıdır. Damperler korozyondan zarar görmeyecek, paslanmaz, eloksallı alüminyum veya galvaniz sacdan imal edilmiş ve gizli tahrik mekanizmalı olmalıdır. Damperin açık kapalı konumunun kolayca anlaşılabileceği bir aç-kapa kolu bulunmalıdır. Damperler EN 1751'e göre sızdırmazlık sınıfı 2'ye uygun olmalıdır. Debi ayarı için kullanılan damperlerde ise bu özellik aranmamalıdır.

Filtreler
Bunlar EN 779 ve EN 1822-1'e uygun olmalı ve %95 bağıl nemde özelliklerinden hiçbir şey kaybetmemeli, büzülme, delinme, ayrışma olmamalıdır. Filtrelerde sızdırmazlık için kullanılan contalar bir defaya mahsus olmalı, her filtre değişiminde yenilenmelidir. Bütün filtrelerde basınç kaybını gösteren müstakil, santral üzerine monte edilmiş manometreler bulunmalıdır. Bütün filtre değişimleri kirli taraftan yapılacak şekilde hücre tasarımı yapılmalıdır ve bu bölümde pencere ve hijyenik tip aydınlatma armatürü bulunmalıdır.

Her bir filtre hücresi üzerinde filtre ile ilgili aşağıdaki bilgileri içeren bir etiket bulunmalıdır:
a- Filtre adedi, tipi, boyutları ve toplam alanı,
b- Filtre sınıfı,
c- İşletme debisi,
d- İşletme debisindeki ilk ve önerilen son basınç farkı,
e- Olabilecek maksimum basınç farkı.

Santrallarda tercihen 3 kademe filtre bulunmalıdır. Bunlar G4, F7 ön filtreler ile F9 sınıfı son filtrelerdir. Son filtre muhakkak santralin son elemanı olmalı ve pozitif basınç tarafında bulunmalıdır.

Karlı bölgelerde G4 filtre üzerinde karın birikerek hava geçişinin engelenmesi veya yağmur damlalarının gelerek filtreyi ıslatmasını önlemek için tedbir alınmalıdır. Bunun için taze hava girişinde düşük hızlar için seçilmiş bir panjur, santral girişinde filtreden önce bir plenum veya gerekmesi halinde çıplak borudan yapılmış bir ısıtıcı konulması tavsiye edilir.

Hava Soğutucuları
Soğutma serpantinleri, kapasite güvenliğini sağlayacak bir seçim programı ile seçilmiş, bakır-boru epoksi (veya hidrofilik) kaplı alüminyum kanat, bakır kollektörler ve paslanmaz sac çerçevelerden imal edilmiş olmalı ve her durumda kolay sökülebilir ve kolay temizlenebilir olacak şekilde yerleştirilmelidir.

Su giriş ve çıkış boruları santralin EN 1886 sızdırmazlık sınıfını bozmayacak şekilde sızdırmaz olarak gövdeden çıkmalıdır. Hatve aralıkları minimum 2,5 mm olmalı, hava alın hızları ise 2,5 m/s yi geçmemelidir. Tercihen hızlar düşük tutularak (2 m/s) damla tutucu kullanılmamalı; kullanılırsa bunların kolayca çıkarılıp temizlenebilir, korozyona uğramayan malzemeden olması gerekmektedir.

Serpantinin altında yeterli büyüklükte bir yoğuşma tavası bulunmalı ve yoğuşan suyun çabucak deşarjına imkan verecek çapta ve içerde su bırakmayacak şekilde tasarlanmış bir drenaj ağzı bulunmalıdır.

Santral çalışma basıncına uygun, filtrelerin son kullanma basınçları da dikkate alınarak tasarımlanmış ve santral havasının hiçbir zaman kanalizasyon ile temasına imkan vermeyecek toplu veya "U" sifon santral ile beraber verilmelidir.

Temizlenebilme açısından serpantin genişliği 320 mm (8 sırayı) aşmamalıdır. Eğer daha fazla sıra gerekiyorsa serpantin arka arkaya 2 parça olarak yapılmalıdır.

Hava Isıtıcıları:
Hava ısıtıcıları da soğutucuların malzeme imal özelliğinde, kolayca sökülür ve takılır olabilmelidir. Yine kollektörleri santralin EN 1886 sızdırmazlık sınıfını bozmayacak şekilde santral gövdesinden çımalıdır. Isıtıcı derinliği de 320 mm'yi aşmamalı ve tercihen hatve aralığı 2,0 mm'den fazla olmamalıdır.

Fanlar:
Fanlar, sabit debi vermeye uygun karakteristik ve kanat özelliklerinde kayış kasnak tahrikli, direk akuple veya plug ( serbest çarklı ) tipi, tercihen inverter (hız) kontrollü olmalıdır.

Fan gövdeleri korozyona uğramayacak bir malzemeden; örneğin galvaniz sac, paslanmaz sac veya epoksi gibi özel bir boya ile boyanmış sacdan olabilir. Fan çarklarının da yine korozyona uğramaycak bir malzemeden olması gerekmektedir. Fanlar muhakkak son filtre kademesinden önce bulunmalıdır. Fan üzerinde dönüş yönünü gösteren ve gözetleme penceresinden görünen bir ok ve hijyenik tip bir aydınlatma armatürü bulunmalıdır.

Susturucular:
Susturucular, emiş tarafında birinci kademe filtreden sonra, basma tarafında ise son kademe filtreden önce konulabilir. Susturucu yüzeyleri düz, sürtünme ve aşınmaya karşı dayanıklı, tanecik çıkarmayan özellikte olmalı; kulislerde kullanılan dolgu malzemeleri kokmaz, çürümez, nemden zarar görmez özellikte olmalıdır.

Nemlendirme:
Klima santrallarinde su püskürtme yolu ile yapılan nemlendirme sistemleri risk içermesi nedeniyle kullanılmamalıdır; bunun yerine, buharlı nemlendiriciler tercih edilmelidir. Su buharında sağlığı tehdit eden kimyasal maddeler olmamalıdır. Buhar dışında bir nemlendirme sistemi kullanılması durumunda, bunun hijyen açısından bir tehlike oluşturmadığı kanıtlanmalıdır. Buharlı nemlendirici hücresi tercihen korozyona karşı paslanmaz sacdan imal edilmiş olmalı ve girinti oluşturmayacak şekilde bir penceresi ve hijyenik tip bir aydınlatma armatürü bulunmalıdır. İlk işletme anında ve nemlendirmenin kesilmesi anında kondens yoğuşmasını önleyecek tertibat olmalı ve hücre tabanında mutlaka uygun eğimli bir tava ve soğutma serpantini için tanımlanana benzer bir drenaj sistemi olmalıdır.

Sonuç:
Klima santral imalatında tüm ekipmanlar;

* Temizlenebilir,
* Temizliği kontrol edilebilir,
* Temizliği ölçülebilir

olacak şekilde dizayn edilmelidir.